Crnogorski The pages are under construction

PRENOS

Prenosna mrea unutar elektroenergetskog sistema Crne Gore sastoji se od vodova, transformatorskih stanica i ostale opreme naponskih nivoa 400 kV, 220 kV i 110 kV.
Na dinamiku i redosljed izgradnje dalekovoda prenosne mree su uticale potrebe potrošaa i mogunost proizvodnje elektrine energije u Crnoj Gori. Izgradnja prenosne mree poela je 1955. godine izgradnjom DV 110 kV Nikši - Bilea u duini od 56,1 km, koji je pušten u pogon godinu dana kasnije izgradnjom TS 110/35 kV Nikši. Crna Gora je tada imala samo nekoliko malih elektrana ukupne instalisane snage oko 8,5 MW, koje su bile ukljuene u mreu 10 kV i 35 kV.

Uporedo sa izgradnjom HE Peruica otpoela je intezivna izgradnja prenosne mree za njeno ukljuenje u sistem. Završena je 1958. godine izgradnja jednog DV  110 kV od HE Peruica do Nikšia, a godinu dana kasnije završen je i jedan DV 110 kV  izmeu ove elektrane i Podgorice (Titograda), gdje je zapoeta izgradnja trafostanice 110/35 kV. Izgradnjom i stavljanjem  HE Peruica u pogon otvorena je s druge strane mogunost plasmana viškova elektrine energije iz ove elektrane u sistem Srbije. Izgraen je zato i stavljen u pogon 1961. godine  DV  220 kV  Podgorica - Srbobran (duine oko 413 km, koji je kasnije presjeen i uveden u HE Bajina Bašta, a kasnije izgradnjom TE Pljevlja uveden u TS Pljevlja). Istovremeno su graena još dva dalekovoda 110 kV (dvostruki vod na istim stubovima) od HE  Peruica do Podgorice radi prenosa elektrine energije iz ove  elektrane, kao i transformacija 220/110 kV na istoj lokaciji gdje je izgraena TS 110/35 kV Podgorica1. Radi poboljšanja povezanosti sa sistemom BiH, kod u meuvremenu izgraenog  DV  110 kV Pljevlja - Potpe (Srbija), odnosno mogunosti plasmana elektrine energije iz HE Peruica, 1965. godine je izgraen i stavljen u pogon DV 220 kV  Podgorica - Trebinje (BiH).

Razvoj prenosne mree u narednom periodu prilagoavan je, razvoju industrije (posebno izgradnji Kombinata aluminijuma, rekonstrukcijama, modernizacijama eljezare), razvoju turizma i poveanju standarda stanovništva (rast distributivne potrošnje) i ukljuivanju novih izvora elektrine energije u sistem (HE Piva - 1976. godine i TE Pljevlja - 1982. godine). Prihvaena je i koncepcija izgradnje 400 kV mree u Jugoslaviji, koja je graena u dvije faze. Objekti 400 kV mree u Crnoj Gori su graeni u okviru II faze koja je poela 1978. godine do 1983.godine.

Dalekovodnu mreu ine :

  • 33 dalekovoda 110 kV ukupne duine 603,6 km,
  • 8 dalekovoda 220 kV ukupne duine 348,1 km, ukljuujui i otcjep sa DV
    Podgorica1 - Pljevlja2, za TS 220/110/35 kV Mojkovac u duini 2,3 km, i
  • 5 dalekovoda 400 kV ukupne duine 284,3 km.

Ovako izgraena prenosna mrea omoguava dobru povezanost mree u Crnoj Gori sa susjednim sistemima na sva tri naponska nivoa.
Prenosni sistem Crne Gore sa susjednim elektroenergetskim sistemima je povezan:

  • sa elektroenergetskim sistemom Srbije, preko dva 220 kV DV (Pljevlja 2 - Bajina
    Bašta i Pljevlja 2 - Poega), kao i sa 110 kV DV Pljevlja 1 - Potpe,
  • sa elektroenergetskim sistemom Kosova, preko jednog 400 kV DV Ribarevine - Pe,
  • sa EES Bosne i Hercegovine preko jednog 400 kV DV (Podgorica 2 - Trebinje), dva 220 kV
    DV (HE Peruica - Trebinje i HE Piva - Sarajevo), te sa dva 110 kV DV (H. Novi - Trebinje
    i Vilusi/Nikši - Bilea), i
  • sa EES Albanije preko 400 kV DV Podgorica 2 - Tirana/Elbasan i 220 kV DV
    Podgorica 1 - Vau Dejes.

CGES obavlja djelatnost prenosa elektrine energije u Crnoj Gori preko prenosne mree na 400 kV, 220 kV i 110 kV naponskom nivou, obavlja funkciju upravljanja elektroenergetskim sistemom, funkciju odravanja i razvoja prenosne mree. Objekti CGES su:

  • 1 transformatorska stanica 400/220/110 kV (TS Pljevlja 2),
  • 1 transformatorska stanica 400/110 kV (TS Podgorica 2),
  • 1 transformatorska stanica 400/110/35 kV (TS Ribarevine), 
  • 1  transformatorska stanica 220/110/35 kV (TS Podgorica 1 i TS Mojkovac),
  • 13 transformatorskih stanica 110/35 kV (TS H. Novi, TS Tivat, TS Budva, TS Bar, TS Ulcinj,
    TS Virpazar, TS Nikši, TS Vilusi, TS Danilovgrad, TS Pljevlja 1, TS Cetinje, TS Berane,
    TS Andrijevica),
  • 3 transformatorske stanice 110/10 kV: TS Podgorica 3, TS Podgorica 4 i
    TS Podgorica 5 (izgraena, ali još nije prikljuena na mreu).

Ukupna snaga transformacije prenosne mree Crne Gore je 3287,5 MVA (sa ukupno 44 transformatorske jedinice).
Na prenosnu mreu su prikljuene tri elektrane:

  • TE Pljevlja – 218.5 MW (257 MVA), spojena na 220 kV mreu,
  • HE Piva – 3 x 114 MW (3 x 120 MVA), spojena na 220 kV mreu, i
  • HE Peruica - 5 x 38 (5 x 40 MVA) + 2 x 58.5 MW (2 x 65 MVA), spojena na 110 kV mreu.

Ukupna instalisana snaga je 947 MVA (867 MW).

Zbog strukture proizvodnih postrojenja unutar elektroenergetskog sistema (76% instalisane snage u hidroelektranama vrlo promjenljive proizvodnje, 24% instalisane snage u termoelektrani), prenosna mrea Crne Gore izloena je razliitim tokovima snaga koji dovode do izrazito promjenljivih optereenja vodova i transformatora zavisno o hidrologiji, bilansu sistema, optereenju i tranzitima za potrebe treih zemalja. Zbog nedovoljne izgraenosti mree i kašnjenja u njenom razvoju, topologija mree se uglavnom odrava nepromijenjenom sa svim jedinicama u pogonu (izuzetak su sekcionirane sabirnice 110 kV u Nikšiu, jer se s jednog dijela napajaju pei eljezare). Zbog snane povezanosti sa susjednim sistemima pogonsko stanje u tim sistemima znaajno utie na optereenost jedinica crnogorske prenosne mree. Uticaj je posebno izraen zavisno o angamanu elektrini bliskih elektrana poput TE Gacko i HE Trebinje u Bosni i Hercegovini, TE Kosovo i RHE Bajina Bašta u Srbiji.

Ovako izgraena prenosna mrea se odlikuje takvom strukturom da su dalekovodi naponskog nivoa 400 i 220 kV podoptereeni i uglavnom povezuju iste dijelove sistema odnosno rade u paraleli, dok 110 kV mreu karakteriše injektiranje znaajnog dijela proizvodnje HE Peruica na pravcu prema Podgorici, kao i injenica da se kompletno konzumno podruje primorja napaja preko optereenih 110 kV dalekovoda i to iz pravca Podgorice kao glavne napojne take i iz pravca Trebinja (BiH) iz kojeg se napaja zapadni dio primorja (H. Novi i Tivat).  

 

JEDNOPOLNA ŠEMA EES CG (400, 220 i 110 kV)